Class 7 | Chapter-4 পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন (Fun with Light: Shadow and Reflection) | Questions & Answers | Assam SCERT Book 2026-27
1. শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূৰ্ণকৈ পূৰ কৰা।
(i) তলৰ কোনটো পোহৰৰ কৃত্ৰিম উৎস?
(a) সূৰ্য
(b) জোনাকী পৰুৱা
(c) জেলিমাছ
(d) বৈদ্যুতিক বাল্ব
Answer: (d) বৈদ্যুতিক বাল্ব
(ii) ছাঁৰ গঠনৰ বাবে তলৰ কোনটো উপাদান প্ৰয়োজনীয় নহয়?
(a) পৰ্দা
(b) লক্ষ্যবস্তু
(c) বস্তুৰ ৰং
(d) পোহৰ উৎস
Answer: (c) বস্তুৰ ৰং
(iii) ছাঁৰ ৰং হৈছে —
(a) সদায় ক'লা আৰু বগা
(b) কেৱল ক'লা
(c) কেৱল বগা
(d) লক্ষ্যবস্তুৰ সৈতে একে
Answer: (b) কেৱল ক'লা
(iv) তলৰ কোনবিধ পদাৰ্থৰ মাজেৰে আমি দেখা পাব পাৰোঁ?
(a) এটুকুৰা লো
(b) এটুকুৰা কাঠ
(c) স্বচ্ছ কাচৰ গিলাচ
(d) এখন ডাঠ কিতাপ
Answer: (c) স্বচ্ছ কাচৰ গিলাচ
(v) সীমাই এখন সমতল দাপোণৰ পৰা 3 মিটাৰ দূৰৈত আছে। যদি তাই দাপোণৰ পিনে কেইখোজমান আগবাঢ়ে, তেন্তে দাপোণত প্ৰতিবিম্বৰ আকাৰৰ কি পৰিৱৰ্তন হ'ব?
(a) আকাৰ সৰু হ'ব
(b) আকাৰ ডাঙৰ হ'ব
(c) আকাৰ একে থাকিব
(d) আকাৰ ওলোটা হ'ব
Answer: (c) আকাৰ একে থাকিব
2. খালী ঠাই পূৰ কৰা —
(i) ছাঁৰ কোনো ______ নাই।
(ii) পিনহ'ল কেমেৰাই ______ প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে।
(iii) ৰাবাৰ ______, কিন্তু কাচ ______।
(iv) যেতিয়া আমি দাপোণত চাওঁ, বাঁওহাতখন সোঁহাত যেন দেখা যায়। এনে পৰিঘটনাক ______ বুলি কোৱা হয়।
Answer:
(i) ছাঁৰ কোনো ৰং নাই।
(ii) পিনহ'ল কেমেৰাই ওলোটা প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে।
(iii) ৰাবাৰ অস্বচ্ছ, কিন্তু কাচ স্বচ্ছ।
(iv) যেতিয়া আমি দাপোণত চাওঁ, বাঁওহাতখন সোঁহাত যেন দেখা যায়। এনে পৰিঘটনাক পাৰ্শ্বীয় বিলোমন বুলি কোৱা হয়।
3. শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা।
(i) অদীপ্তিমান বস্তুয়ে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায়।
Answer: অশুদ্ধ
(ii) পোহৰে সদায় সৰলৰেখাত গতি কৰে।
Answer: শুদ্ধ
(iii) পেৰিস্কোপ পোহৰৰ প্ৰতিফলন ধৰ্মৰ ওপৰত আধাৰিত।
Answer: শুদ্ধ
(iv) চন্দ্ৰ দীপ্তিমান বস্তু।
Answer: অশুদ্ধ
4. তলত দিয়াবোৰ মিলাই লিখা।
| ক-অংশ | খ-অংশ |
|---|---|
| (i) যিবোৰ বস্তুয়ে তাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়ে | (i) দীপ্তিমান বস্তু |
| (ii) চন্দ্ৰ | (ii) প্ৰতিফলন |
| (iii) যিবোৰ বস্তুয়ে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায় | (iii) স্বচ্ছ বস্তু |
| (iv) কোনো পৃষ্ঠতপৰা পোহৰ উভতি অহা | (iv) অদীপ্তিমান বস্তু |
Answer:
| ক-অংশ | খ-অংশ |
|---|---|
| (i) যিবোৰ বস্তুয়ে তাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়ে | (iii) স্বচ্ছ বস্তু |
| (ii) চন্দ্ৰ | (iv) অদীপ্তিমান বস্তু |
| (iii) যিবোৰ বস্তুয়ে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায় | (i) দীপ্তিমান বস্তু |
| (iv) কোনো পৃষ্ঠতপৰা পোহৰ উভতি অহা | (ii) প্ৰতিফলন |
5. চিন্তা কৰা আৰু উত্তৰ দিয়া।
(i) কোনো এটা বস্তুৰ এটাতকৈ অধিক ছাঁ গঠন হ'ব পাৰেনে?
Answer: কোনো এটা বস্তুৰ এটাতকৈ অধিক ছাঁ গঠন হ'ব পাৰে। যদি এটা বস্তুৰ ওপৰত বিভিন্ন দিশৰ পৰা পোহৰ আহি পৰে, তেতিয়া বস্তুটোৰ এটাতকৈ অধিক ছাঁ গঠন হ'ব।
(ii) ছাঁ এটা গঠন হ'বলৈ কি কি চৰ্তৰ প্ৰয়োজন?
Answer: ছাঁ এটা গঠন হ'বলৈ প্ৰধানকৈ তিনিটা চৰ্তৰ প্ৰয়োজন —
(a) পোহৰৰ উৎস (যেনে — সূৰ্য, বাল্ব, বা মমবাতি) থাকিব লাগিব।
(b) অস্বচ্ছ বস্তু থাকিব লাগিব।
(c) পৃষ্ঠ বা পৰ্দা এখন থাকিব লাগিব।
(iii) পোহৰৰ উৎস নোহোৱাকৈ আমি ছাঁ দেখা পাম নে?
Answer: পোহৰৰ উৎস নোহোৱাকৈ ছাঁ দেখা পোৱা নাযাব। কাৰণ পোহৰৰ উৎস অবিহনে ছাঁ গঠন হ'ব নোৱাৰে।
(iv) ধৰা হ'ল তোমাৰ এটা ৰঙা আৰু এটা নীলা বাল্ব আছে। দুয়োটা বাল্বৰ ছুইছ অন কৰা। যদি তুমি ৰঙা বাল্বটোৰ সন্মুখত এটা বস্তু ৰাখা, তেন্তে ছাঁটোৰ ৰং কি হ'ব? নীলা বাল্বটোৰ সন্মুখত বস্তুটো ৰাখিলে ছাঁটোৰ ৰঙৰ কিবা পৰিৱৰ্তন হ'ব নে?
Answer: দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে ছাঁটোৰ ৰং ক'লা হ'ব।
(v) এম্বুলেন্স এখনৰ সন্মুখত "AMBULANCE" শব্দটো কিয় ওলোটাকৈ লিখা থাকে?
Answer: গাড়ীৰ আইনাৰ (উত্তল দাপোণ) লগতে সমতল দাপোণবোৰে পোহৰৰ পাৰ্শ্বীয় বিলোমন (Lateral Inversion) ঘটায়, ফলত সোঁফালটো বাওঁফালে আৰু বাওঁফালটো সোঁফালে ওলোটাকৈ দেখা পোৱা যায়। সেয়েহে, আগত গৈ থকা গাড়ীৰ চালকসকলে নিজৰ গাড়ীৰ আইনাত "AMBULANCE" শব্দটো পোনকৈ পঢ়িব পাৰে তাৰ বাবে এম্বুলেন্স এখনৰ সন্মুখত "AMBULANCE" শব্দটো ওলোটাকৈ লিখা থাকে।
(vi) ৰাতি চন্দ্ৰটো উজ্জ্বল দেখা যায়। সেইবাবে আমি চন্দ্ৰক দীপ্তিমান বস্তু বুলি ক'ব পাৰোঁ নে?
Answer: ৰাতি চন্দ্ৰটো উজ্জ্বল দেখা যায় যদিও আমি চন্দ্ৰক দীপ্তিমান বস্তু বুলি ক'ব নোৱাৰো। কাৰণ চন্দ্ৰৰ নিজা কোনো পোহৰ নাই; চন্দ্ৰই কেৱল ইয়াৰ ওপৰত পৰা সূৰ্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিহে প্ৰতিফলিত কৰি উজ্জ্বল হৈ উঠে।
(vii) ধৰা হ'ল তুমি আন্ধাৰ কোঠা এটাত আছা; কোঠাটোৰ বস্তুবোৰ তুমি দেখা পাবানে? কোঠাটোৰ বাহিৰত পোহৰ থাকিলে বাহিৰৰ বস্তুবোৰ দেখা পাবানে?
Answer: আন্ধাৰ কোঠাৰ বস্তুবোৰ দেখা নাপাম, কাৰণ তাত পোহৰ নাই। আনহাতে, কোঠাৰ বাহিৰত পোহৰ থাকিলে বাহিৰৰ বস্তুবোৰ দেখা পাম, কাৰণ বাহিৰৰ বস্তুবোৰৰ পৰা পোহৰ প্ৰতিফলিত হৈ আমাৰ চকুত পৰিব।
(viii) আকাশত উৰি থকা বিমান এখনৰ ছাঁ আমি কিয় দেখা নাপাওঁ?
Answer: আকাশত উৰি থকা বিমান এখনৰ ছাঁ আমি কিয় দেখা নাপাওঁ, কাৰণ বিমানখন মাটিৰ (পৰ্দা) পৰা বহুত বেছি উচ্চতাত থাকে। সেয়ে, বিমানখনে পোহৰ বাধা দি সৃষ্টি কৰা পাতল ছাঁটো মাটিত পৰালৈকে ইমানেই প্ৰসাৰিত আৰু পাতল হৈ পৰে যে আমাৰ চকুৱে তাক ধৰিবই নোৱাৰে।
(ix) পিনহ'ল কেমেৰাৰ নীতি কি? পিনহ'ল কেমেৰাৰে সৃষ্টি হোৱা প্রতিবিম্বৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ কি কি?
Answer: পিনহ'ল কেমেৰাৰ নীতি হ'ল — পোহৰ সদায় পোন বা সৰল ৰেখাত গতি কৰে। পোহৰৰ এই সৰলৰৈখিক গতিৰ বাবেই কেমেৰাৰ সৰু ফুটাটোৰ মাজেৰে পোহৰ সৰলৰেখাত পাৰ হৈ বিপৰীত দিশৰ পৰ্দাত প্ৰতিবিম্বৰ সৃষ্টি কৰে।
পিনহ'ল কেমেৰাৰে সৃষ্টি হোৱা প্ৰতিবিম্বৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ'ল —
(a) প্ৰতিবিম্বটো সদায় সৎ (Real) আৰু ওলোটা (Inverted) হয়।
(b) প্ৰতিবিম্বটোৰ ৰঙৰ পৰিৱৰ্তন নহয়। অৰ্থাৎ, বস্তুটোৰ প্ৰকৃত ৰং যেনেকুৱা, প্ৰতিবিম্বটোৰ ৰঙো একেই দেখা পোৱা যায়।
(x) মীনাই এখন সমতল দাপোণৰ সন্মুখত 6 মিটাৰ দূৰত্বত থিয় হৈ আছে। দাপোণখনৰ পিনে 1 মিটাৰ আগুৱাই গ'লে মীনা আৰু প্ৰতিবিম্বৰ মাজৰ দূৰত্ব কিমান হ'ব?
Answer: মীনাই এখন সমতল দাপোণৰ সন্মুখত 6 মিটাৰ দূৰত্বত থিয় হৈ আছে। মীনাই দাপোণখনৰ পিনে 1 মিটাৰ আগুৱাই গ'লে মীনা আৰু দাপোণখনৰ মাজৰ দূৰত্ব 5 মিটাৰ হ'ব। যিহেতু, সমতল দাপোণৰ ক্ষেত্ৰত প্রতিবিম্ব দাপোণৰ পিছফালে সমান দূৰত্বত গঠন হয়, সেয়ে দাপোণৰ পৰা প্ৰতিবিম্বৰ দূৰত্বও 5 মিটাৰ হ'ব। গতিকে, মীনা আৰু প্ৰতিবিম্বৰ মাজৰ মুঠ দূৰত্ব (5 মিটাৰ + 5 মিটাৰ) = 10 মিটাৰ হ'ব।
(xi) তলৰ বস্তু বা পদাৰ্থবোৰক স্বচ্ছ, অস্বচ্ছ, ঈষৎ স্বচ্ছ, দীপ্তিমান বা অদীপ্তিমান হিচাপে শ্ৰেণীবিভাজন কৰা।
এখন দাপোণ, এটুকুৰা কাঠ, কুঁৱলী যুক্ত কাচ, এটুকুৰা শিল, সূৰ্য, চন্দ্ৰ, টিউব লাইট, এখন চি ডি, এখন এলুমিনিয়ামৰ পাত, জোনাকী পৰুৱা।
Answer:
স্বচ্ছ বস্তু — (কোনো ধৰণৰ স্বচ্ছ বস্তু এই তালিকাত নাই।)
অস্বচ্ছ বস্তু — এখন দাপোণ, এটুকুৰা কাঠ, এটুকুৰা শিল, এখন চি ডি, এখন এলুমিনিয়ামৰ পাত।
ঈষৎ স্বচ্ছ বস্তু — কুঁৱলী যুক্ত কাচ।
দীপ্তিমান বস্তু — সূৰ্য, টিউব লাইট, জোনাকী পৰুৱা।
অদীপ্তিমান বস্তু — এখন দাপোণ, এটুকুৰা কাঠ, কুঁৱলী যুক্ত কাচ, এটুকুৰা শিল, এখন চি ডি, এখন এলুমিনিয়ামৰ পাত।
